เมื่อแม่น้ำสายมีความขุ่นและระดับสารหนูเพิ่มขึ้นรวดเร็ว การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สายต้องหยุดผลิตและจ่ายน้ำชั่วคราวเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 เหตุนี้ทำให้เห็นว่าปัญหา สารพิษข้ามแดน กระทบถึงน้ำที่ชุมชนใช้ทุกวัน ต่อมาเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล หารือกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่เมืองเซินเจิ้น หลังการประชุมผู้นำเอเปคครั้งที่ 33 ฝ่ายไทยเสนอให้ใช้กรอบแม่โขง–ล้านช้างแก้ปัญหามลพิษทางน้ำ มาดูกันว่าข้อเสนอนี้จะเดินหน้าผ่านช่องทางใด และเชียงรายกำลังทำอะไรระหว่างรอผลหารือ
อนุทินเสนออะไรในการหารือเรื่องสารพิษข้ามแดน
ไทยดันปัญหาคุณภาพน้ำเข้าสู่กรอบแม่โขง–ล้านช้าง
ตามที่โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเปิดเผย ฝ่ายไทยเสนอให้ผลักดันความร่วมมือแก้มลพิษทางน้ำผ่านกรอบ แม่โขง–ล้านช้าง (MLC) โดยยกปัญหาของ แม่น้ำสาย แม่น้ำกก แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ขึ้นหารือ และให้ความสำคัญกับการตรวจสอบคุณภาพน้ำร่วมกัน มติชนรายงานโดยอ้างข้อมูลฝ่ายไทยว่า สี จิ้นผิง ระบุว่าจีนไม่สนับสนุนกิจกรรมที่ทำลายสิ่งแวดล้อม ส่วนรายงานซินหัวที่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์รัฐบาลจีนยืนยันวันและสถานที่พบกัน
กรอบนี้มีสมาชิกหกประเทศ ได้แก่ ไทย จีน เมียนมา ลาว กัมพูชา และเวียดนาม กระทรวงการต่างประเทศระบุว่าไทยเคยเสนอให้ใช้ศูนย์ความร่วมมือด้านทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อมของกรอบนี้ ร่วมกับคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) เพื่อรับมือการปนเปื้อนในแม่น้ำ การหารือที่เซินเจิ้นจึงต่อยอดข้อเสนอที่ไทยเคยผลักดันกับประเทศในภูมิภาคมาก่อน
เชียงรายรับมือสารพิษข้ามแดนอย่างไรระหว่างรอผลหารือ

ในการประชุมติดตามสถานการณ์วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 หน่วยงานในเชียงรายรายงานการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับชุมชนไว้สามด้าน
- แม่น้ำและตะกอนดิน ติดตามทั้งน้ำผิวดินและตะกอนในแม่น้ำทั้งสี่สาย พร้อมเตรียมติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติ 7 สถานี
- น้ำประปาแม่สาย การประปาส่วนภูมิภาครายงานแนวทางนำระบบบำบัดน้ำเคลื่อนที่มาเสริมการผลิต หลังเหตุหยุดจ่ายน้ำชั่วคราว
- อาหารและสุขภาพ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามโลหะหนักในน้ำประปาหมู่บ้าน ปลา พืชผัก น้ำและดินในพื้นที่ชลประทาน ควบคู่กับการเฝ้าระวังสุขภาพประชาชน
ผลตรวจแต่ละจุดมีความหมายเฉพาะพื้นที่ ตัวอย่างเช่น วันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 12 รายงานว่าผลตรวจน้ำผิวดินแม่น้ำโขงในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีมีสารหนูต่ำกว่า 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร จึงควรอ่านผลตามจุดเก็บตัวอย่างและประเภทตัวอย่าง โดยเฉพาะเมื่อเทียบข้อมูลน้ำผิวดินกับตะกอนดินหรือน้ำประปา
หลังหารือเรื่องสารพิษข้ามแดน ต้องจับตาอะไรต่อ

ถ้าอยู่แม่สายแล้วเช้าวันหนึ่งน้ำประปาหยุดไหล คำถามแรกคงเป็น «วันนี้จะใช้น้ำจากไหน?» ความคืบหน้าที่ชุมชนใช้ได้จริงจึงดูได้จากสามเรื่องนี้
- การตรวจน้ำร่วมกัน ประเทศที่เกี่ยวข้องจะกำหนดจุดตรวจ เก็บตัวอย่าง และเผยแพร่ผลร่วมกันอย่างไร
- มาตรการที่ต้นทาง การหารือกับเมียนมาจะนำไปสู่การตรวจสอบพื้นที่เหมืองและกำหนดมาตรการลดการปนเปื้อนอย่างไร
- แผนน้ำสำรองของชุมชน เมื่อคุณภาพน้ำดิบเปลี่ยนกะทันหัน หน่วยงานท้องถิ่นจะแจ้งสถานะการจ่ายน้ำและช่องทางรับน้ำสำรองได้เร็วแค่ไหน




