ปัญหา สารหนูแม่น้ำโขง กำลังสร้างความกังวลให้ชุมชนริมฝั่ง หลังผลตรวจคุณภาพน้ำยืนยันการปนเปื้อนเกินมาตรฐานใน 4 จังหวัดภาคอีสาน ได้แก่ เลย หนองคาย บึงกาฬ และนครพนม ขณะที่ผลตรวจสุขภาพประชาชนบางส่วนพบสารหนูในปัสสาวะเกินค่าอ้างอิง จนเครือข่ายชุมชนเรียกร้องให้ภาครัฐเร่งดูแลและแจ้งเตือนความเสี่ยงอย่างจริงจัง
เปิดผลตรวจสารหนูแม่น้ำโขง 4 จังหวัดอีสาน เกินค่ามาตรฐาน
สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 9 (สคพ.9) เปิดเผยผลตรวจคุณภาพน้ำระหว่างวันที่ 14–17 กันยายน 2569 จาก 12 สถานี พบสารหนูเกินมาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.010 มิลลิกรัมต่อลิตร ในพื้นที่ 4 จังหวัด แม้ปริมาณสารหนูในน้ำจะลดลงเมื่อเทียบกับเดือนสิงหาคม แต่ยังพบการปนเปื้อนในตะกอนดินเกินเกณฑ์เพื่อปกป้องสัตว์หน้าดินบางระดับ สะท้อนว่าปัญหายังไม่สิ้นสุด
จังหวัดที่ตรวจพบการปนเปื้อน
-
เลย: พบสารหนูเกินมาตรฐาน โดยผลเดือนสิงหาคมที่จุดตรวจ 4 แห่งอยู่ระหว่าง 0.017–0.045 มิลลิกรัมต่อลิตร
-
หนองคาย: พบการปนเปื้อนทั้งในน้ำและตะกอนดินบางจุด
-
บึงกาฬ: เป็นหนึ่งในจังหวัดที่ตรวจพบสารหนูเกินเกณฑ์
-
นครพนม: ผลเดือนสิงหาคมยังไม่เกินมาตรฐาน แต่ผลเดือนกันยายนพบค่าเกินเกณฑ์
ข้อมูลดังกล่าวเป็นผลตรวจในช่วงเวลาที่ระบุ ไม่ได้หมายความว่าน้ำทุกจุดในทั้ง 4 จังหวัดมีสารหนูเกินมาตรฐาน

ตรวจพบสารหนูในร่างกายประชาชน เสี่ยงผลกระทบระยะยาว
ข้อมูลกรมควบคุมโรคปี 2569 ระบุว่า มีประชาชนในพื้นที่เฝ้าระวังภาคเหนือและอีสานเข้ารับการคัดกรอง 10,711 คน เก็บตัวอย่างปัสสาวะ 1,269 คน และพบผู้มีสารหนูรวมเกินค่าอ้างอิง 94 คน สำหรับ 4 จังหวัดภาคอีสาน มีรายละเอียดดังนี้
| จังหวัด | จำนวนที่ตรวจปัสสาวะ | พบเกินค่าอ้างอิง |
|---|---|---|
| เลย | 76 คน | 6 คน |
| หนองคาย | 177 คน | 17 คน |
| บึงกาฬ | 108 คน | 6 คน |
| นครพนม | 159 คน | 10 คน |
| รวม | 520 คน | 39 คน |
กรมควบคุมโรคชี้แจงว่า ผู้ที่ตรวจพบสารหนูในปัสสาวะยังไม่พบอาการแสดงในเบื้องต้น และจำเป็นต้องสอบสวนหาปัจจัยการสัมผัสเพิ่มเติม การตรวจพบสารหนูเกินค่าอ้างอิงจึงยังไม่ใช่ข้อยืนยันว่าทุกคนได้รับพิษหรือมีสาเหตุมาจากน้ำโขงโดยตรง
สารหนูในแม่น้ำโขงมาจากไหน? จับตาปัญหาเหมืองข้ามพรมแดน
หนึ่งในข้อสงสัยสำคัญคือแหล่งกำเนิดสารพิษ นางสาวอ้อมบุญ ทิพย์สุนา ประธานสมาคมเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสาน ตั้งข้อสังเกตถึงกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการปนเปื้อนตามลำน้ำสาขาที่ไหลลงแม่น้ำโขง อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตดังกล่าวยังต้องอาศัยหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดมลพิษในแต่ละพื้นที่

ประชาชนริมโขงควรป้องกันตัวอย่างไร?
ระหว่างรอผลตรวจและมาตรการเพิ่มเติม ประชาชนควรลดโอกาสสัมผัสสารหนูโดยปฏิบัติดังนี้
-
หลีกเลี่ยงการนำน้ำแม่น้ำที่ยังไม่ผ่านการตรวจคุณภาพมาใช้ดื่มหรือประกอบอาหาร
-
เลือกใช้น้ำสะอาดจากแหล่งที่ผ่านการตรวจสอบ
-
ติดตามประกาศผลตรวจสัตว์น้ำและผลผลิตทางการเกษตรจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ
-
หากมีประวัติสัมผัสน้ำหรืออาหารจากพื้นที่เสี่ยงเป็นประจำ ควรปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
ข้อควรรู้: การต้มน้ำไม่สามารถกำจัดสารหนูที่ละลายอยู่ในน้ำได้




